Moda na krańcu świata: japońskie motyle nocy

Ich białe twarze i kolorowe kimona fascynują turystów z całego świata. W Kioto, które było stolicą Japonii przez ponad tysiąc lat, pełnoprawnych gejsz jest już tylko kilkaset. Choć zawód ten ma swoje najgłębsze korzenie w prostytucji, a jeszcze w ubiegłym wieku dziewictwo gejszy było licytowane, obecnie nie ma o tym mowy. Współczesne gejsze są przede wszystkim elitarnym towarzystwem dla mężczyzn, zabawiając ich konwersacją, tańcem, grą na instrumentach i śpiewem. Ich miejscem pracy są tradycyjne herbaciarnie ochaya oraz eleganckie przyjęcia i bankiety.

Świat gejsz jest bardzo hermetyczny, a ich usługi nie są dostępne dla przeciętnego obywatela. Zaufani klienci muszą być wprowadzeni przez odpowiednią osobę i gotowi na spore wydatki – ceny zaczynają się od kilkuset i sięgają do dwóch tysięcy dolarów za godzinę.

g26

aaf001c6f1c0e134b08042e47aec550d

g2

g5

„Gei” oznacza po japońsku sztukę, grę na scenie; słowo „sha” oznacza osobę; gejsza oznacza więc człowieka sztuki czyli artystę. Kandydatki do tego zawodu od najmłodszych lat uczą się i doskonalą swoje umiejętności: konwersację, etykietę, klasyczny taniec japoński, grę na tradycyjnych instrumentach, doskonałą znajomość ceremonialnego parzenia herbaty, kaligrafowanie, origami, ikebanę czy recytowanie klasycznej literatury japońskiej. Koszt wykształcenia gejszy to suma sięgająca nawet pół miliona dolarów.

tanewaka-in-momiji-no-hashi-620x931

geisha-instrument0

3ba485da31001e311bd155983a387c3c

5d1ed6de0cd51a1c99e1532831ea5444

8ba8afa9c7819dfba96158afd7d7c352

Gejsze od wieków odgrywały znaczącą rolę w kulturze japońskiej. Fascynowały subtelnym i eleganckim sposobem zachowania, intrygowały okrytym tajemnicą życiem prywatnym i przede wszystkim zachwycały – urodą, wdziękiem i oryginalnymi strojami. Ubranie gejsz jest integralną częścią ich wizerunku, który jest oficjalnie chroniony. Niektóre biura podróży kuszą specjalną ofertą – wycieczka do Kioto wraz z charakteryzacją na gejszę i pamiątkowym zdjęciem. W rzeczywistości jest to jedynie przebranie w kimono, uzupełnione kilkoma elementami fryzury i makijażu. Charakteryzacja stuprocentowo zgodna z wizerunkiem gejszy jest prawnie zabroniona.
Tradycyjny ubiór gejszy, zasady doboru stroju, fryzury, stroików do włosów i makijażu są ściśle ustalone. Zależą przede wszystkim od rodzaju uroczystości i pory roku, ale również od poziomu doświadczenia gejszy. Aby zostać pełnoprawną, samodzielną gejszą – geiko, kandydatka musi przejść przez około pięcioletni okres edukacji. Podczas tego czasu jest praktykantką, czyli maiko. Już w tym czasie towarzyszy do-świadczonym gejszom w herbaciarniach i doskonali swoje umiejętności. Strój początkującej maiko i doświadczonej geiko różnią się od siebie, wyrażając ich wiek i status zawodowy – maiko to młodziutka, ucząca się praktykantka, geiko to dostojna kobieta.
Ubiór każdej gejszy składa się z trzech podstawowych części: kimona, szaty nagajuban noszonej pod kimonem oraz pasa obi, którym zawiązuje się całe ubranie.
Kimono, którego cena sięga do trzydziestu tysięcy dolarów, może ważyć nawet dwadzieścia kilogramów. Jego kolor oraz rodzaj i wielkość barwionych lub wyszywanych wzorów zależą od uroczystości, w jakiej gejsza będzie brała udział oraz pory roku, a nawet miesiąca. Dlatego każda z nich posiada zazwyczaj kilka tych kosztownych strojów. Kimona praktykujących maiko i doświadczonych geiko zasadniczo się różnią. Stroje maiko mają podkreślać jej młody wiek i status praktykantki, dlatego są bardziej wzorzyste i ozdobne, ponadto rękawy są długie – sięgają zazwyczaj poniżej kolan. Wraz z nabywaniem doświadczenia, rękawy kimona stają się coraz krótsze, a strój mniej strojny, co ma podkreślać powagę i dojrzałość doświadczonej gejszy.

geiko_and_maiko_by_masamune200

Kimono zakłada się zawsze lewą połą na prawą, w odwrotny sposób ubiera się jedynie zmarłych. Zakładanie stroju jest dosyć skomplikowane, gdyż przytrzymuje je duża ilość specjalnych sznurków. Dlatego gejsza zakłada kimono zawsze z pomocą garderobianej i trwa to prawie godzinę.
Gejsze nie noszą bielizny, gdyż deformuje ona kształt kimona i odznacza się pod tkaniną. Zamiast tego owijają wokół bioder prostokątny kawałek cienkiego materiału. Spodnia szata kimona nagajuban posiada kołnierz, który jest widoczny na zewnątrz. Jego kolor określa status gejszy, w przypadku maiko jest on czerwony, geiko mają kołnierze w kolorze białym.
Cały strój opasuje się pasem obi, który służy do podtrzymania kimona i zawsze odróżnia się od niego kolorystycznie. Pas wiąże się na plecach, a sposób jego wiązania również wyraża status zawodowy gejszy. Praktykujące maiko zawiązują pas tak, aby jego końce zwisały z tyłu, niemalże do kostek. Doświadczone geiko wiążą pas w sposób „pudełkowy” tworząc na plecach charakterystyczny węzeł.

4610846372_30b58d66f9

kyotomaikothreeback

e4fee6c6e6e4e9191c87f5c1b07c05f5

Na nogach gejsze noszą białe skarpetki z jednym palcem. Zazwyczaj są one o numer mniejsze, aby ładnie podkreślały kształt stopy i nie marszczyły się w butach.

9491a1069e7c598976d843bc296172be

Kandydatki na gejsze czyli maiko noszą podwyższone klapki okobo, wykonane z drewna wierzby. Wysokość koturna buta (10-15cm) utrudnia chodzenie, ale jest to w pełni zamierzone. Dzięki temu maiko uczy się chodzić małymi, delikatnymi kroczkami i z upływem czasu wchodzi jej to w nawyk. Klapki są wydrążone w środku, a niektóre ich rodzaje wyposażone są w mały dzwoneczek, który dzwoni podczas chodzenia. Kolor pasków na klapkach odzwierciedla etap nauki maiko. Początkujące kandydatki noszą okobo z paskami w kolorze czerwonym, dziewczyny kończące praktyki mają paski żółte. Doświadczone gejsze noszą wygodniejsze klapki na cieńszej podeszwie – zori lub geta.

2abc6f4551b2dc7e0f62243d7a673032

geishashoes

d45cd7878a683b66f6e805430aca8be1

13c7e6b0003d603400e34b41c5f4edf9

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów wizerunku gejszy jest jej makijaż, w którym używa się wyłącznie pięciu kolorów: bieli, czerni, czerwieni, bordo i różu. Twarz, szyja, dekolt i kark są pomalowane białą farbką wytwarzaną ma bazie naturalnych składników. Z tyłu na szyi pozostawia się charakterystyczny wzór w kształcie litery „w”. Japończycy uważają odsłonięty kark u kobiety za bardzo zmysłowy, dlatego kołnierz gejszy jest wywinięty tak, aby można było widzieć szyję aż do linii pleców.

japans-geisha-essay

8a2d07a089dfc117e491bf878803a383

Rear view of a geisha showing traditional neck makeup and wig.

8cdd4caed7a0f7d09bb44902ea5bdc4a

TOKYO - JULY 16: Geiko, a young Geisha walks down Omotesando street to mark first anniversary of Niigata earthquake on July 16, 2008 in Tokyo, Japan. The earthquake killed 15 people and shut down an nuclear power plant in Kashiwazaki, 2500 people are still living in temporary houses. (Photo by Junko Kimura/Getty Images)

Niektóre źródła podają, że sposób, w jaki gejsze bielą twarz został najprawdopodobniej zaczerpnięty od prostytutek – córek i żon flisaków i przewoźników, świadczących swoje usługi pod nieobecność mężów czy ojców. Na co dzień zajmowały się one zbieraniem chrustu na opał i wytwórstwem węgla drzewnego, dlatego ich twarze często pokrywały zadrapania. Aby ukryć rany przed klientami, nakładały na twarz grube warstwy białego pudru.
Kolejne etapy makijażu gejszy to obrysowanie czerwoną i czarną kredką oczu oraz pomalowanie brwi i warg. Usta pokrywane są specjalną pomadą przy użyciu pędzel-ka, a nadany im makijażem drobny, przypominający serduszko kształt uznawany jest za wyjątkowo atrakcyjny. Podobnie jak inne elementy ubioru, również makijaż odzwierciedla status gejszy. U maiko bielenie twarzy nie może sięgać linii włosów, a na czerwono pomalowana jest jedynie dolna warga, górna pozostaje biała. U starszych gejsz pomalowane są obie wargi, a biała linia makijażu sięga aż do włosów.

maiko-hair-dec-21

0fdb2559a873c078a93d59e58ead3128

suzuki_swift_longarticles_marzo_makup_labbra

tumblr_inline_np44m2dhuu1t801gx_1280

Uczesanie gejszy jest równie oryginalne i ściśle sprecyzowane jak jej makijaż. Najbardziej formalne upięcie, zwane shimada jest bardzo trudne do ułożenia i niestety przyczynia się do przedwczesnego łysienia. Dlatego noszą je jedynie praktykantki maiko, układając swoje naturalne włosy raz na tydzień u wyspecjalizowanego fryzjera. Przez pozostałe dni tygodnia muszą bardzo uważać, aby nie zniszczyć fryzury, dlatego m.in. śpią na twardym wałku, zwanym makura, utrzymując głowę przez całą noc w jednej pozycji. We włosach maiko noszą ozdobne stroiki, z których najbardziej charakterystyczne są wiszące ozdoby, zwane kanzashi. Doświadczone geiko noszą peruki wykonane z naturalnych włosów, ważące nawet do kilku kilogramów i nie używają zbyt wielu ozdób do włosów, najczęściej są to grzebienie. Zazwyczaj geiko noszą trzy główne rodzaje fryzur, dlatego każda z nich posiada co najmniej trzy peruki.

Japanese Wig

umeha-by-momoyama

tumblr_inline_n8tmex57rd1qg191c

3335111

Gejsze są niekwestionowanym symbolem Japonii, w której cieszą się ogromnym szacunkiem i podziwem. Są żywym świadectwem przeszłej epoki i strażniczkami tradycji, pielęgnującymi zwyczaje, rytuały, język i historyczne dziedziny sztuki. Niestety zawód ten powoli zanika. Za pomalowanymi twarzami i delikatnymi uśmiechami kryje się przemilczana cena tego elitarnego zawodu. Mimo całej otoczki piękna, praca gejszy wymaga również mnóstwa wyrzeczeń, co stanowi dla współczesnych kobiet zbyt trudne wyzwanie. Surowe reguły, ogromna dyscyplina, zakaz jakiejkolwiek autopromocji i wyzbycie się życia prywatnego odstraszają młode dziewczyny, którym cywilizowany świat oferuje wolność i wiele rozrywek. Pełne dyskrecji i subtelności gejsze, skupione są całe życie na zabawianiu kogoś innego. Rozmawiają, uśmiechają się, recytują, tańczą i śpiewają. Kolorowe, piękne i tajemnicze. Japońskie motyle nocy.

meeting-geisha-1

 

fot. pinterest